W wieku 83 lat odszedł prof. Krzysztof Skubiszewski. W ostatnich latach głos byłego ministra spraw zagranicznych, profesora prawa międzynarodowego, Krzysztofa Skubiszewskiego rozbrzmiewał nader rzadko. Przyjąć to należy z wielkim żalem.

Krzysztof Ruchniewicz (profesor historii, szef wrocławskiego Centrum im. Willy'ego Brandta)

Prof. Krzysztof Skubiszewski, współtwórca niezależnej polityki zagranicznej III RP, położył ogromne zasługi dla nowego sformułowania relacji Polski z jej sąsiadami, a w szczególności z Niemcami. Do historii przeszło Jego sformułowanie o wspólnocie interesów, która istnieje między Polską a Niemcami.

Stanowiło ono i nadal stanowi poważne wyzwanie dla wszystkim, którzy kreują i prowadzą polską politykę zagraniczną. Na pewien czas zostało ono zepchnięte w cień, osłabiono epatowaniem mediów i opinii społecznej warstwą konfliktu w stosunkach z Niemcami. Znów jednak powróciło, gdyż stanowi jedyną rozsądną formułę relacji między dwoma państwami, nie tylko sąsiadami, ale i partnerami w UE.

Do powrotu do idei, której współtwórcą był prof. Skubiszewski, namawia w swym najnowszym raporcie Grupa Kopernika, niezależne gremium złożonego ze specjalistów zajmujących się stosunkami polsko-niemieckimi.Jego cały zapis opublikowaliśmy na niemcy-online.pl

Kim był prof. Krzysztof Skubiszewski? Skąd czerpał swe pomysły na zbliżenie między Polakami a Niemcami?

Urodził się w 1926 r. w Poznaniu. Studiował prawo na Uniwersytecie Poznańskim, które ukończył w 1949 r. Następnie kontynuował studia uzupełniające w Europejskim Centrum Uniwersytetu w Nancy i Harvard University w Cambridge (Stany Zjednoczone). Z Uniwersytetem Poznańskim związał swoją dalszą karierę naukową. Pracował tam w latach 1948-1973, a od 1973 r. był profesorem w Instytucie Nauk Prawnych PAN.

W swych pracach naukowych podejmował często problemy niemieckie. Zajmował się m. in. problemami granicy polsko-niemieckiej, wysiedleniami Niemców po II wojnie światowej. Oprócz pracy naukowej angażował się też w działalność społeczną i polityczną. Był członkiem „Solidarności”, w latach 1981-1984 wchodził w skład Społecznej Rady Prymasowskiej, a w latach 1986-1989 Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa.

Uczestniczył bardzo żywo w organizowaniu wymiany między Polską a RFN. W latach 1984-1989 zasiadał w Komitecie Koordynacyjnym Forum Polska-RFN, które zajmowało się kluczowymi zagadnieniami relacji polsko-niemieckich. We wrześniu 1989 r. przyjął propozycję premiera Tadeusza Mazowieckiego pełnienia urzędu ministra spraw zagranicznych. Podjęta wtedy przez premiera Mazowieckiego decyzja okazała się bardzo trafna.

Ministrem spraw zagranicznych prof. Skubiszewski pozostawał w następnych rządach Jana Krzysztofa Bieleckiego, Jana Olszewskiego i Hanny Suchockiej, nadając polskiej polityce zagranicznej niezbędną w tym rewolucyjnym wręcz okresie ciągłość i stabilność.

Pozyskana wcześniej wiedza o stosunkach międzynarodowych oraz doświadczenie praktyczne dało mu niezbędne podstawy bycia wybitnym szefem dyplomacji. Dokonał stopniowej wymiany wyższego personelu urzędniczego MSZ i przedstawicieli RP za granicą.

Najważniejszym problemem w relacjach polsko-niemieckich była kwestia ostatecznego uznania granicy na Odrze i Nysie. To jemu zawdzięczamy zakończone powodzeniem zabiegi dyplomatyczne Polski w okresie negocjacji mocarstw ze zjednoczonymi Niemcami, w wyniku których potwierdzono graniczne powojenne status quo (układ 2+4).

14.11.1990 r. podpisał układ ze zjednoczonymi Niemcami o uznaniu istniejącej granicy. Kamieniem węgielnym procesu zbliżenia między Polską a Niemcami było podpisanie 17.06.1991 polsko-niemieckiego traktatu o dobrym sąsiedztwie, który do dzisiaj – mimo pojawiającej się krytyki – stanowi ramy rozwoju wzajemnych relacji.

Uregulowanie tych spraw, od dekad stanowiących problem naczelny polskiej polityki zagranicznej, było możliwe dzięki umiejętności współdziałania prof. Skubiszewskiego i ministra spraw zagranicznych RFN, Hansa Dietricha Genschera. Tak stworzono podstawę do sformułowania pojęcia wspólnoty interesów jako projekcie na przyszłość relacji między obu państwami i obu narodami. Po raz pierwszy publicznie Profesor mówił o tym jeszcze przed zjednoczeniem Niemiec, 22.02.1990 r. na VI Forum Polsko-Niemieckim w Poznaniu:

Była to polityka pomyślana jako szerokie ujęcie teraźniejszości i przede wszystkim przyszłości stosunków polsko-niemieckich – po latach wyjaśniał swe intencje prof. Skubiszewski. Dostrzeganie, identyfikacja, podtrzymywanie i rozwijanie wspólnych interesów było koncepcją polityki realnej, ponieważ polityka ta wynikała z sąsiedztwa i celu europejskiego. Była ona obliczona na długą metę, miała być i była stałym zadaniem dla obu państw.

Ta dalekowzroczna polityka pierwszego ministra spraw zagranicznych pozwoliła nie tylko pokonać najtrudniejsze problemy, lecz także zapoczątkować proces rzeczywistego porozumienia i pojednania między Polakami i Niemcami. Dodatkowego wymiaru wspólnota ta nabrała dzięki utworzeniu 28-29.08.1991 w Weimarze tzw. Trójkąta Weimarskiego, który miał zaowocować ścisłą współpracą między Paryżem, Bonn i Warszawą.

Stworzenie tego ciała miało ogromne znaczenie dla Polski. Otwierało ono drogę do włączenia do struktur Wspólnot Europejskich, którego gorącym orędownikiem stały się Niemcy.

Odejście prof. Skubiszewskiego jest ogromną stratą. Odszedł człowiek, który służąc niepodległej Polsce, stworzył podwaliny nie tylko polskiej polityki zagranicznej, lecz wskazał także kierunki i podstawy zbliżenia między narodami Europy. W swych działaniach kierował się nie tylko racją stanu, lecz także względami moralnymi. Widoczne to było zwłaszcza w relacjach z naszym zachodnim sąsiadem, Niemcami:

Przełom w stosunkach polsko-niemieckich miał swój początek i uzyskał wymiar moralny dzięki odważnym inicjatywom kościelnym po obu stronach – pisał po latach prof. Skubiszewski. Myślę tu o memoriale Ewangelickiego Kościoła Niemiec oraz o stanowisku biskupów polskich z 1965 r. i ich słowach o wzajemnym przebaczeniu, głęboko chrześcijańskich, wypowiedzianych w liście do biskupów niemieckich. Tak więc nie ma historii, której presji państwo, naród lub społeczeństwo w sposób nieunikniony są podporządkowane i na którą nie mają wpływu.

W rzeczywistości tradycje, tendencje i obciążenia mogą poddać się wyobraźni i woli człowieka. Stosunki francusko-niemieckie po II wojnie światowej dostarczyły na to wymownego przykładu, tak ważnego w myśleniu o stosunkach niemiecko-polskich. Wolno więc sądzić, że wobec rozmaitych obecnie trudności pomiędzy Polską i Niemcami – poszukując porozumienia – nie należy zapominać o założeniach przyjętych przez obie strony przed laty, gdy ponownie niepodległa Polska i ponownie zjednoczone Niemcy definitywnie znormalizowały swe stosunki i weszły na drogę pojednania.

Zachowuje aktualność pragmatyczna postawa z początku lat dziewięćdziesiątych, iż Niemcy i Polskę wiąże wieloraka wspólnota interesów. Nie chodzi tu o powrót do polityki tamtych lat – polityka każdego czasu ma swój własny dynamizm. Niemniej pewne elementy są trwałe. Pragmatyzm, tak istotny w polityce zagranicznej, sugeruje, iżby nacisk położyć na to, co nas łączy, nie zaś na to, co dzieliło lub jeszcze dzieli, a co niekiedy bywa wyolbrzymiane.

Słowa te można potraktować jako duchowy testament, wezwanie do jeszcze aktywniejszego działania na rzecz zbliżenia między Polakami i Niemcami.

Komentarze

Dodaj nowy Szukaj RSS

Napisz komentarz
Nick:
E-mail:	nie powiadamiajpowiadom
Tytuł:
Proszę wpisać kod antyspamowy widoczny na obrazku.

Powered by !JoomlaComment 4.0 beta2